Tarnowskie Góry

Mapa (Plan Miasta)

Ważne adresy i telefony

  • Urząd Miejski w Tarnowskich Górach (UM)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • Rynek 4
    • Tel.: +48 32 393-36-00
    • www.um.tgory.pl
    • E-mail: um@tarnowskiegory.pl
    • NIP: 645-10-90-304
  • Starostwo Powiatowe w Tarnowskich Górach
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Karłuszowiec 5
    • Tel.: +48 32 381-37-11
    • www.powiat.tarnogorski.pl
    • E-mail: starosta@tarnogorski.pl
    • NIP: 645-216-33-76
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowskich Górach (ZUS)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Górnicza 4-8
    • Tel.: +48 32 393-20-41
  • Powiatowy Urząd Pracy w Tarnowskich Górach (PUP)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Towarowa 1
    • Tel./fax: +48 32 285-50-38
    • www.pup-tg.pl
    • E-mail: pup@pup-tg.pl
  • Aquapark w Tarnowskich Górach
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Obwodnica 8
    • Tel.: +48 32 393-39-31 (obsługa klienta)
    • www.parkwodny.com.pl
    • E-mail: sekretariat@parkwodny.com.pl
  • Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach (MZKP)
    • 42-612 Tarnowskie Góry
    • ul. Janasa 9
    • Tel./fax: +48 32 384-66-28
    • www.mzkp.pn.pl
    • E-mail: mzkp@pn.pl
  • Tygodnik "Gwarek Śląski"
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Bytomska 3
    • Tel.: +48 32 285-26-61
    • www.gwarek.com.pl
    • E-mail: gwarek@gwarek.com.pl
  • "Onyx Club" - dyskoteka
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Ks. Lewka 9
    • Tel.: +48 32 285-85-85
    • www.onyxclub.pl
    • E-mail: poczta@onyxclub.pl
  • Polskie Koleje Państwowe w Tarnowskich Górach - kasa biletowa (PKP)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Marszałka Piłsudskiego 21
    • Tel.: +48 32 601-54 -08
  • Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach
  • Wojskowa Komisja Uzupełnień Tarnowskie Góry (WKU)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Mickiewicza 27
    • Tel.: +48 32 285-39-69
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowskich Górach (CKU)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Sienkiewicza 6
    • Tel.: +48 32 285-35-96
    • www.cku.szkola.pl
    • E-mail: kontakt@cku.szkola.pl
  • Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej - zabytkowa kopalnia srebra (SMZT)
    • 42-600 Tarnowskie Góry
    • ul. Gliwicka 2
    • Tel.: +48 32 285-49-96
    • www.kopalniasrebra.pl
    • E-mail: bort@kopalniasrebra.pl

O Tarnowskich Górach

Miasto powiatowe w województwie śląskim, na Garbie Tarnogórskim, nad Stołą (lewy dopływ Małej Panwi), na północnym skraj GOP. 62 tysiące mieszkańców (2002).

Duży ośrodek przemysłowy i ważny węzeł kolejowy, którego rozwój był związany z wydobyciem węgla kamiennego; w ostatnich latach XX w. kopalnie zostały zlikwidowane; obecnie dominuje przemysł maszynowy i metalowy (grupa kapitałowa ZAMET, fabryka konstrukcji stalowych, wytwórnie urządzeń wentylacyjnych, aparatury chemicznej, sprzętu ratunkowego i ochronnego); ponadto rozwinięty przemysł elektrotechniczny, materiałów budowlanych, odzieżowy i spożywczy. Duży węzeł kolejowy (Chorzów-Tczew, Tarnowskie Góry-Opole) i największa w Polsce stacja rozrządowa (formowanie składów pociągów towarowych przewożących ładunki z południowej Polski do portów bałtyckich); kolej wąskotorowa (1854) obsługuje letni ruch turystyczny z Siemianowic do Miasteczka Śląskiego. Węzeł szlaków turystycznych: Husarii Polskiej, Stulecia Turystyki, Powstańców Śląskich, Gwarków; Kopalnia Zabytkowa Rud Srebronośnych (podziemna trasa turystyczna, długość 1700 m), Sztolnia Czarnego Pstrąga (600-metrowy fragment najdłuższej tarnogórskiej sztolni odwadniającej Fryderyk); Górnośląskie Centrum Rehabilitacji "Repty"; nowoczesny Park Wodny (2001). Działają: muzeum, Skansen Maszyn Parowych, Tarnogórskie Centrum Kultury, Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, galerie, młodzieżowe domy kultury; liczne imprezy kulturalne: Dni Gwarków, Festiwal Muzyki Kameralnej, Turniej Poetycki im. księdza Jana Twardowskiego; współpraca partnerska z miastami: niemieckim Bernburg, francuskim Mericourt i węgierskim Bekescsaba.

Historyczne stare miasto, z rynkiem otoczonym zabytkowymi podcieniowymi kamieniczkami, tworzy owal z nieregularną siatką wąskich ulic; poza nim powojenne osiedla bloków mieszkalnych, zabudowa robotnicza (przeł. XIX i XX w.), a na przedmieściach indywidualna o charakterze wiejskim; między Starymi Tarnówkami a Reptami - park Repecki (największe na Śląsku skupienie drzew pomnikowych); północną część Tarnowskich Gór zajmują iglaste Lasy Lubliniecko-Świerklanieckie, a południe - ciepłolubne łąki i lasy bukowe.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Historia Miasta

Od XIII-XIV w. górnictwo srebra i ołowiu; 1519 powstały pierwsze osady górnicze; 1526 prawa miejskie oraz prawa wolnego miasta górniczego; również ośrodek rzemieślniczo-handlowy; do 1532 w posiadaniu Piastów opolskich, następnie Hohenzollernów, od XVII w. rodu Donnersmarcków; od 1327 pod zwierzchnictwem Czech, od 1526 w monarchii Habsburgów (niemiecka nazwa Tarnowitz); od połowy XVI w. germanizacja; 1534 bunt gwarków tarnogórskich spowodowany napływem niemieckich urzędników; w XVI w. rozwój organizacji samopomocowych górników; w XVI i na początku XVII w. w Tarnowskich Górach i okolicznych wsiach liczne szyby górnicze (łącznie około 20 tysięcy); od połowy XVI w. główny ośrodek górniczy na obszarze złóż śląsko-krakowskich i jeden z największych w górnictwie kruszcowym Europy (na początku XVII w. ok. 3 tysiące mieszkańców). W XVI i XVII w. ośrodek reformacji; zniszczenia w okresie wojny trzydziestoletniej 1618-48 oraz prześladowania protestantów spowodowały zastój w górnictwie; od 1697 tzw. wolne państwo stanowe. Od 1742 w państwie pruskim; w 2. połowie XVIII w. ponowny rozwój górnictwa; 1784-86 uruchomiono kopalnię oraz hutę ołowiu i srebra Fryderyk - w XIX w. była jedną z najnowocześniejszych w Europie; 1803 powstała pierwsza na ziemiach polskich szkoła górnicza (czynna do 1933); w XIX w. rozwój górnictwa i hutnictwa cynku i żelaza, a także drobnego przemysłu; od 1857 połączenie kolejowe.

Udział mieszkańców w powstaniach śląskich 1919-21; w wyniku plebiscytu 1921 na Górnym Śląsku (61% mieszkańców wypowiedziało się za Polską) od 1922 w Polsce. W okresie okupacji niemieckiej 1939-45 wcielone do III Rzeszy, 1939-45 niemieckie więzienie sądowe (łącznie ponad 37 tysięcy więźniów), 3 oddziały robocze jeńców brytyjskich, włoskich i sowieckich, 1940-45 dwa obozy pracy przymusowej dla więźniów różnych narodowości: w Lasowicach (około 5 tysięcy osób) oraz w Starych Tarnowicach; przemysł przejęty przez Niemców, pracował na potrzeby III Rzeszy; ośrodek konspiracji AK i NOW-NSZ. Po 1945 znaczna rozbudowa miasta; 1973 do Tarnowskich Gór włączono wieś Repty (wzmiankowane 1201), 1975 - 2 miasta: Miasteczko Śląskie (od 1995 samodzielne miasto) i Strzybnicę; do 1975 i od 1999 siedziba powiatu.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Turystyka i zabytki

Miasto słynie z unikatowych atrakcji, jakimi są podziemne trasy turystyczne w dawnych kopalniach Rudy srebra i ołowiu wydobywano tu już w XII w. W zabytkowej kopalni tych kruszców do zwiedzania udostępniona jest trasa o długości 1700 m. Przed zjazdem pod ziemię można zobaczyć wystawę minerałów, narzędzi i urządzeń górniczych. Natomiast na wyjeżdżających czeka na górze Skansen Maszyn Parowych (z pierwszą zainstalowana poza Anglią maszyną parową do odwadniania kopalni z 1787). Nie mniej interesująca jest również Sztolnia "Czarnego Pstrąga" (w XIX-wiecznej kopalni cynku), w której 600-meirową trasę przebywa się łodziami przy Świetle górniczych lamp karbidowych. W centrum miasta zachowało się wiele zabytkowych domów. W Domu Sedlaczka (z XVI w.) urządzono zgodnie z tradycjami tego miejsca winiarnię, na piętrze znajduje się Muzeum Miejskie. W zachodniej części rynku usytuowane są domy z podcieniami. Na jego płycie stoi pozostałość pod dawnych studniach miejskich - zadaszony ręczny kołowrót. Przy rynku znajduje się także okazały XIX-wieczny ratusz oraz kościół ewangelicki x VIII w. Warto odwiedzić także dawniej protestanckie, a obecnie katolickie kościoły: Św.Św. Piotra i Pawła z XVI w. oraz cmentarny Św. Anny z XVII z obrazem Nauczanie Matki Boskiej. Ciekawym obiektem jest drewniana dzwonnica Gwarków z XIX w. z dzwonkiem szychtowym.

Zabytki:

Źródła:
  1. Atrakcje Turystyczne Polski, pod red. Moniki Karolczuk-Kędzierskiej, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2006
  2. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Tarnowskie Góry w liczbach

Powierzchnia miasta 83,7 km2 (8 372 ha)
Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) 61 107
Liczba urodzeń w 2006 roku 562
Liczba zgonów w 2006 roku 590
Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 608
Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 646
Ilość osób, które pracują 17 193
Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców 2 600
Ilość książek w miejskich bibliotekach 165 422 sztuk
Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku 103 (o średniej powierzchni 139,0 m2)
Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku 169
Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta 6 802
Dochody miasta (gminy) 108 949 669,54 zł
Wydatki miasta (gminy) 107 251 443,13 zł
Średnia pensja w powiecie tarnogórskim 2 223,69 zł (co stanowi 84,3% średniej krajowej)
Ilość samochodów osobowych w powiecie tarnogórskim 47 266
Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców 9,1
Źródło:
  1. Wybrane statystyki z Banku Danych Regionalnych, 2006
2007 (c) www.miaston.pl